

Czy każdy może nosić okulary progresywne? Większość osób z prezbiopią, czyli związanym z wiekiem pogorszeniem widzenia z bliska, może je nosić, ale nie każdy. Szkła progresywne łączą korekcję do dali, odległości pośrednich i bliży. U części osób, np. z zaćmą, chorobami siatkówki, zaburzeniami równowagi lub dużą różnicą wad między oczami, decyzję podejmuje lekarz okulista.
Spis treści
Jak działają okulary progresywne
Okulary progresywne mają moc, która zmienia się płynnie od góry do dołu szkła. Według American Academy of Ophthalmology (AAO) przez górną część patrzy się w dal, przez środkową na odległości pośrednie, a przez dolną na to, co blisko.
W przeciwieństwie do szkieł dwuogniskowych i trójogniskowych nie mają widocznej linii podziału, więc nie ma też „skoku obrazu” przy przenoszeniu wzroku. Ceną za płynne przejście są zniekształcenia na bokach szkła, które omija się ruchem głowy.
Najczęściej wymieniane zalety tego rozwiązania:
- jedna para zamiast osobnych okularów do dali i do czytania,
- płynne widzenie na różne odległości, np. droga, deska rozdzielcza i ekran telefonu,
- brak widocznej linii na szkle, więc okulary wyglądają jak zwykłe jednoogniskowe,
- możliwość dodania powłok, np. powłoki antyrefleksyjnej, która zmniejsza odblaski.
Odmianą są okulary do komputera z szerszą strefą pośrednią. AAO podaje, że ekran stoi zwykle ok. 50-66 cm od twarzy, a takie szkła ułatwiają przenoszenie wzroku i mogą zmniejszać zmęczenie oczu.
Dla kogo są okulary progresywne
Okulary progresywne są przede wszystkim dla osób z prezbiopią, które potrzebują też korekcji do dali. AAO wskazuje je jako wygodne rozwiązanie dla osób noszących okulary na krótkowzroczność, nadwzroczność lub astygmatyzm, które musiałyby mieć drugą parę do czytania.
Prezbiopia pojawia się zwykle wkrótce po 40. roku życia (AAO), a według National Eye Institute (NEI) najczęściej po 45. roku życia i przestaje się nasilać około 65. roku życia. Soczewka oka sztywnieje, więc czytanie drobnego druku staje się trudniejsze.
Jeśli ktoś ma wyłącznie prezbiopię i dobrze widzi w dal, często wystarczą okulary do czytania. Ich moc powinna jednak wynikać z badania wzroku, a nie z przymierzania gotowych modeli (AAO). Jak rozpoznać pierwsze objawy, wyjaśnia wpis o prezbiopii po 40. roku życia.

Przeciwwskazania do okularów progresywnych i decyzja okulisty
Przeciwwskazania do okularów progresywnych rzadko są bezwzględne. Częściej są to sytuacje, w których lekarz okulista ocenia, czy takie szkła będą bezpieczne i wygodne, albo proponuje inne rozwiązanie, np. dwie pary okularów lub okulary biurowe.
| Sytuacja | Dlaczego wymaga oceny | Co może zaproponować lekarz |
|---|---|---|
| Zaćma | według NEI może wymuszać częste zmiany mocy okularów | kontrolę i decyzję, czy najpierw leczyć zaćmę |
| Zwyrodnienie plamki (AMD) | osłabia widzenie centralne potrzebne do czytania (NEI) | pomoce dla słabowidzących, np. lupy |
| Jaskra z ubytkami pola widzenia | jaskra zawęża widzenie boczne (NEI), a szkła mają zniekształcenia na bokach (AAO) | ocenę pola widzenia przed wyborem szkieł |
| Zaburzenia równowagi, upadki | w okresie nauki możliwe uczucie chwiania (AAO) | osobne okulary do chodzenia |
| Zez, podwójne widzenie | często potrzebna korekcja pryzmatyczna | pryzmat w szkłach progresywnych, działający na całe szkło (AAO) |
| Duża różnica mocy między oczami | szkło przesunięte względem oka daje efekt pryzmatyczny, zwłaszcza w szkłach progresywnych (AAO) | dokładne pomiary, czasem inny typ szkieł |
Okulary progresywne a zwyrodnienie plamki
AMD według NEI rozmywa widzenie centralne i utrudnia czytanie oraz rozpoznawanie twarzy, a we wczesnym stadium może nie dawać objawów. Okulary nie leczą tej choroby. Przy zaawansowanym AMD NEI wymienia pomoce dla słabowidzących, np. lupy i mocniejsze oświetlenie.
O tym, czy szkła progresywne nadal mają sens, rozstrzyga okulista po badaniu. Straty widzenia centralnego nie da się bowiem skorygować samą zmianą mocy szkieł.
Okulary wieloogniskowe a ryzyko upadku
W australijskim badaniu 156 osób w wieku 63-90 lat osoby noszące okulary wieloogniskowe (w tym progresywne) ponad dwukrotnie częściej upadały w ciągu roku, zwłaszcza na schodach i poza domem (Lord i wsp., 2002).
AAO przypomina, że gdy patrzy się na schody przez dolną część szkła, stopy wydają się większe, niż są. W badaniu VISIBLE (Haran i wsp., 2010) osobne okulary do dali na spacery zmniejszyły liczbę upadków u seniorów regularnie aktywnych na zewnątrz.
Od czego zależy cena okularów progresywnych
Cena okularów progresywnych zależy przede wszystkim od rodzaju szkieł, a nie tylko od oprawki. AAO zwraca uwagę, że szkła progresywne są wyraźnie droższe od jednoogniskowych, bo ich wykonanie wymaga więcej pracy. Na końcowy koszt wpływają:
- projekt szkła i szerokość stref widzenia,
- moc korekcji i materiał, np. cieńsze szkła wysokoindeksowe przy mocnych wadach (AAO),
- powłoki: antyrefleksyjna, utwardzająca czy fotochromowa, które według AAO podnoszą cenę,
- oprawka, która musi pomieścić całą strefę progresji, bo zbyt mała soczewka daje zniekształcenia (AAO),
- dokładność pomiarów i dopasowania do twarzy.
Dlatego rozsądniej porównywać zawartość oferty niż samą kwotę. Szczegóły szkieł dla konkretnej recepty omawiamy na miejscu, a ogólne informacje są na stronie okulary progresywne. Pomocny bywa też przegląd oprawek do okularów.
Ile trwa przyzwyczajenie do okularów progresywnych
Przyzwyczajenie do okularów progresywnych trwa według AAO od tygodnia do kilku miesięcy, a w odpowiedzi eksperta AAO pada orientacyjnie 4-8 tygodni. W tym czasie mogą pojawić się zmęczenie oczu, ból głowy, uczucie chwiania, a nawet nudności.
AAO podaje kilka prostych wskazówek na pierwsze tygodnie:
- kierować nos na oglądany przedmiot i unosić lub opuszczać brodę, aż obraz będzie ostry,
- przy chodzeniu patrzeć przez górną część szkła,
- nosić okulary jak najczęściej, a przy bólu głowy zrobić przerwę i spróbować później,
- na początku zachować ostrożność na schodach.
Jeśli po kilku tygodniach nadal trzeba mocno odchylać głowę, a obraz się dwoi, szkła mogą być źle wycentrowane (AAO). Wskazówki, jak sprawdzić, czy okulary są dobrze dobrane, pomagają ocenić, czy to jeszcze adaptacja.
Co sprawdzić przed zakupem okularów progresywnych
Przed zakupem okularów progresywnych potrzebna jest aktualna recepta z badania wzroku i dokładne pomiary w wybranej oprawce. AAO podkreśla, że dopasowanie szkieł przez specjalistę i częste noszenie skracają czas adaptacji.
- badanie u lekarza (okulista dla dorosłych); AAO zaleca pierwsze pełne badanie oczu najpóźniej w wieku 40 lat,
- rozmowa o tym, do czego okulary mają służyć: jazda, komputer, czytanie, praca,
- wybór oprawki o odpowiedniej wysokości szkła,
- pomiary rozstawu źrenic i wysokości montażu w tej oprawce,
- odbiór z kontrolą ustawienia oprawki na twarzy.
Jeśli okulary progresywne się nie sprawdzą, zostają inne rozwiązania: dwie pary okularów, okulary biurowe albo wieloogniskowe soczewki kontaktowe. Ich wady i zalety zestawia porównanie okularów i soczewek kontaktowych.
Pilnej wizyty u lekarza, a nie wymiany okularów, wymagają: nagłe pogorszenie widzenia, nagły wysyp mętów i błysków (AAO), faliste linie w polu widzenia (NEI) oraz silny ból i zaczerwienienie oka z nudnościami (NEI).
W salonie Dobra Marka badanie u lekarza okulisty (przyjmuje dorosłych) oraz wybór szkieł i oprawek można połączyć w jednej wizycie. Przy zakupie sprawdzamy możliwość refundacji NFZ. Szczegóły na stronie okulary progresywne lub pod numerem 696 663 144.
Najczęstsze pytania
Od jakiego wieku nosi się okulary progresywne?
Nie ma sztywnej granicy wieku, bo o wyborze decyduje potrzeba korekcji, a nie data urodzenia. Prezbiopia zaczyna się zwykle wkrótce po 40. roku życia (AAO), a według NEI najczęściej po 45. roku życia. Okulary progresywne mają sens, gdy potrzebna jest jednocześnie korekcja do dali i do bliży. Moc szkieł ustala się w badaniu wzroku.
Czy okulary progresywne mogą zaszkodzić oczom?
Nie, nowe lub źle dobrane okulary nie uszkadzają oczu, choć mogą powodować dyskomfort. AAO podaje, że niewłaściwa korekcja daje zmęczenie oczu, nieostre widzenie lub ból głowy, które mijają po zdjęciu okularów. W okresie przyzwyczajania mogą pojawić się też uczucie chwiania i nudności. Jeśli objawy nie słabną, trzeba sprawdzić receptę i wycentrowanie szkieł.
Czy w okularach progresywnych można prowadzić samochód?
Tak, okulary progresywne projektuje się m.in. z myślą o takich sytuacjach: górna część szkła służy do patrzenia na drogę, a środkowa i dolna do deski rozdzielczej. AAO zaznacza jednak, że na bokach szkła występują zniekształcenia, a nauka korzystania z właściwych stref trwa od tygodnia do kilku miesięcy. Pierwsze dni lepiej poświęcić na oswojenie się z okularami poza samochodem.
Czy okulary progresywne nadają się do komputera?
Nadają się do krótszej pracy, ale przy wielu godzinach przed ekranem wygodniejsze bywają okulary biurowe. AAO opisuje okulary komputerowe jako odmianę szkieł progresywnych z większą strefą pośrednią, dopasowaną do ekranu oddalonego o ok. 50-66 cm. W zwykłych szkłach progresywnych ta strefa jest węższa, więc przy monitorze trzeba częściej poprawiać pozycję głowy.
Czy przy zaćmie można nosić okulary progresywne?
Można, ale decyzję warto podjąć po rozmowie z okulistą. Według NEI zaćma może powodować częste zmiany mocy okularów, a także rozmyte widzenie i olśnienia od świateł. Jeśli korekcja szybko się zmienia albo planowane jest leczenie, lekarz może zalecić odłożenie zakupu nowych szkieł.
Czy okulary progresywne można zastąpić soczewkami kontaktowymi?
Tak, przy prezbiopii stosuje się soczewki wieloogniskowe albo tzw. monowizję. AAO wyjaśnia, że w monowizji jedno oko koryguje się do dali, a drugie do bliży, co może utrudniać ocenę odległości. Soczewki wieloogniskowe mają strefy o różnej mocy, ale obraz bywa w nich mniej ostry niż w soczewkach jednoogniskowych. Dobór wymaga badania i czasu na adaptację.
Źródła
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza okulisty.
