

Okulary przeciwsłoneczne zimą i jesienią przydają się z trzech powodów: świeży śnieg odbija według WHO nawet 80% promieniowania UV, nisko stojące słońce świeci kierowcom prosto w oczy, a mróz i wiatr, jak podaje Amerykańska Akademia Okulistyki (AAO), nasilają podrażnienie oczu. Promieniowania UV jest zimą mniej niż latem, ale na śniegu i w górach jego dawka wyraźnie rośnie.
Spis treści
Zimą nie chodzi więc o modę ani o upał, tylko o odblask, olśnienie i warunki pogodowe. Odpowiednio dobrane okulary przeciwsłoneczne pomagają w każdej z tych sytuacji.
Odbicie słońca od śniegu i promieniowanie UV w zimie
WHO podaje, że w średnich szerokościach geograficznych promieniowanie UV jest najsilniejsze latem, przez około 4 godziny wokół południa. Zimą słońce stoi niżej, więc UV z nieba jest mniej, za to rośnie znaczenie światła odbitego od podłoża.
| Powierzchnia | Ile promieniowania UV odbija (WHO) |
|---|---|
| świeży śnieg | nawet 80% |
| piana morska | około 25% |
| suchy piasek | około 15% |
| trawa, gleba, woda | poniżej 10% |
Według WHO świeży śnieg niemal podwaja ekspozycję człowieka na UV, bo do promieni padających z góry dochodzą odbite od dołu. AAO dodaje, że UV bywa wysokie także w pochmurne dni, a osoby mieszkające lub pracujące w śnieżnym klimacie powinny chronić oczy.
Dlatego okulary przeciwsłoneczne zimą są potrzebne przede wszystkim tam, gdzie leży śnieg. Ogólne zasady ochrony przed UV przez cały rok opisuje poradnik, przed czym chronią okulary przeciwsłoneczne.
Ślepota śnieżna: jak powstaje i jak się objawia
Ślepota śnieżna to odmiana fotokeratopatii, czyli oparzenia rogówki i spojówki promieniowaniem UV odbitym od śniegu i lodu. AAO podaje, że jest szczególnie częsta wysoko w górach, gdzie rozrzedzone powietrze słabiej chroni przed UV, a mróz i suche powietrze mogą dodatkowo uszkadzać powierzchnię rogówki.
AAO zaznacza, że uszkodzenie powierzchni oka może nastąpić szybko. Opisuje uczestnika wyścigu psich zaprzęgów Iditarod w 2004 roku, któremu po zdjęciu gogli na mrozie i wietrze w ciągu kilku minut mocno pogorszyło się widzenie.
Musiał przerwać wyścig. AAO wiąże ten przypadek prawdopodobnie z odmrożeniem rogówki, nasilonym przez suchy, mroźny wiatr, a oczy wróciły do normy po leczeniu.
Podobnie jak oparzenie skóry, ślepota śnieżna ujawnia się z opóźnieniem, gdy uszkodzenie już nastąpiło. AAO wymienia takie objawy:
- ból i zaczerwienienie oczu,
- łzawienie i uczucie piasku pod powiekami,
- obrzęk i nadwrażliwość na światło,
- nieostre widzenie, widzenie aureoli wokół świateł, ból głowy,
- rzadko przejściowa utrata widzenia.
WHO opisuje te zmiany jako odwracalne i łatwe do uniknięcia dzięki okularom ochronnym, ale bolesne. Gdy ból jest silny albo widzenie się pogarsza, potrzebna jest pilna wizyta u okulisty, a soczewki kontaktowe trzeba od razu zdjąć.
Narty, snowboard i zimowe wyjazdy w góry
Na stoku zwykłe okulary przeciwsłoneczne zimą często nie wystarczą, bo czynniki ryzyka się sumują.
AAO wymienia cztery: ostre słońce odbite od śniegu, wysokie UV w pochmurne dni, wzrost UV z wysokością oraz mróz, suchość i wiatr. WHO podaje, że z każdym 1000 m wysokości poziom UV rośnie o około 10%. Przy wyborze ochrony na stok przydają się wskazówki AAO.
- gogle lub okulary blokujące co najmniej 99% UV i chroniące przed mroźnym wiatrem,
- gogle z soczewkami z poliwęglanu, które według AAO chronią przed słońcem i urazem oraz dają lepsze widzenie na boki niż okulary wraparound,
- poza stokiem okulary wraparound, które AAO poleca, bo blokują słońce i wiatr,
- bursztynowe szkła, które według AAO mają poprawiać wyrazistość widzenia w śniegu i mgle, dlatego są popularne wśród narciarzy,
- gradient dwustronny, ciemniejszy u góry i u dołu, który ogranicza odblask od śniegu.
AAO podkreśla też, że zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie wystarczą na rozległych polach śnieżnych, gdzie potrzebne są filtry przeznaczone do takich warunków. Osoby jeżdżące w soczewkach znajdą wskazówki w poradniku o tym, jak dobrać soczewki kontaktowe do sportu.
Okulary przeciwsłoneczne jesienią i za kierownicą
Okulary przeciwsłoneczne jesienią najbardziej przydają się kierowcom. Słońce stoi nisko nad horyzontem, więc rano i po południu świeci prosto w szybę, a odblask od mokrej lub ośnieżonej jezdni potęguje olśnienie. Kilka zasad ułatwia jazdę w takich warunkach.
- przy olśnieniu brytyjski kodeks drogowy (Highway Code) zaleca zwolnić, a w razie potrzeby się zatrzymać,
- do jazdy nadają się filtry kategorii 0-3, a kategoria 4 nie, jak przypomina brytyjskie Kolegium Optometrystów,
- szkła przepuszczające mniej niż 75% światła nie nadają się do jazdy o zmierzchu i w nocy, a jesienią i zimą zmrok zapada wcześnie,
- według AAO do jazdy dobrze sprawdza się gradient jednostronny, ciemny u góry i jasny u dołu, bo nie przyciemnia deski rozdzielczej,
- gradient dwustronny AAO odradza za kierownicą.
Highway Code dodaje, by w nocy i przy słabej widoczności nie używać przyciemnianych szkieł ani osłon, jeśli ograniczają widzenie. Okulary przeciwsłoneczne warto więc mieć pod ręką w samochodzie i zdejmować je, gdy robi się szaro.
Okulary przeciwsłoneczne zimą: jakie cechy mają znaczenie
Zimowe okulary nie różnią się zasadniczo od letnich, ale kilka cech zyskuje na znaczeniu. Podstawą zawsze jest pełna ochrona UV, czyli oznaczenie UV400 lub 100% UV.
- kształt wraparound lub duże szkła, które osłaniają oczy z boku przed słońcem i wiatrem,
- ciemniejsze szkła na śnieg i do gór, średnie na co dzień w mieście,
- brązowe lub różowe szkła, które według AAO podnoszą kontrast,
- wersja korekcyjna dla osób, które na co dzień noszą okulary.
Osoby noszące okulary korekcyjne mogą wybrać przyciemniane szkła z korekcją albo soczewki kontaktowe ze zwykłymi okularami przeciwsłonecznymi lub goglami. AAO przypomina, że okulary przeciwsłoneczne można wykonać praktycznie z każdą receptą, także dwuogniskową.
Dobór kształtu, koloru i materiału szkieł omawia szerzej poradnik, jak wybrać dobre okulary przeciwsłoneczne.
W salonie optycznym Dobra Marka w Białymstoku można dobrać okulary przeciwsłoneczne, także korekcyjne, a lekarz okulista w gabinecie na miejscu bada wzrok dorosłych pacjentów. Pełną ofertę okularów przeciwsłonecznych można obejrzeć na stronie salonu, a o szczegóły zapytać pod numerem 696 663 144.
Najczęstsze pytania
Czy zimą w mieście trzeba nosić okulary przeciwsłoneczne?
Nie zawsze, bo w mieście bez śniegu promieniowanie UV jest zimą słabsze niż latem. WHO podaje, że w średnich szerokościach geograficznych UV jest najsilniejsze latem, a ochronę zaleca od indeksu UV równego 3. Okulary przydają się jednak w słoneczne dni, gdy leży śnieg, i za kierownicą przy nisko stojącym słońcu. AAO zaleca ochronę UV każdemu, kto mieszka lub pracuje w śnieżnym klimacie.
Czy okulary fotochromowe sprawdzają się zimą?
Sprawdzają się z ograniczeniami, bo na mrozie przyciemniają się i rozjaśniają wolniej. AAO zwraca też uwagę, że szyby samochodu zatrzymują UV, więc w aucie takie szkła mogą nie ściemnieć w pełni. Na zewnątrz wciąż chronią przed UV, jeśli mają odpowiednie oznaczenie. Dla kierowców istnieją modele zaprojektowane do jazdy, o które warto zapytać przy zamawianiu.
Czy w okularach polaryzacyjnych można jeździć zimą?
Można, ale z ostrożnością, bo polaryzacja utrudnia dostrzeżenie oblodzonych fragmentów jezdni. AAO wymienia wypatrywanie lodu, także na stoku, wśród sytuacji, w których lepiej z polaryzacji zrezygnować. Szkła polaryzacyjne mogą też utrudniać odczyt ekranów LCD w samochodzie. Na śniegu poza drogą polaryzacja zwykle pomaga, bo ogranicza silny odblask.
Jak długo trwa ślepota śnieżna?
Objawy ślepoty śnieżnej zwykle ustępują stopniowo w ciągu 1-2 dni, jak podaje AAO. W tym czasie pomaga przebywanie w zaciemnionym pomieszczeniu, zimny okład na zamknięte powieki i sztuczne łzy, a oczu nie należy trzeć. Leki przeciwbólowe i ewentualne krople z antybiotykiem stosuje się według zaleceń okulisty. Jeśli objawy się nasilają lub widzenie się nie poprawia, potrzebna jest wizyta u lekarza.
Czy dzieci na sankach i nartach potrzebują okularów przeciwsłonecznych?
Tak, dzieci potrzebują ochrony oczu zimą tak samo jak latem, a nawet bardziej. WHO podaje, że dzieci są szczególnie wrażliwe na promieniowanie UV, a do ich siatkówki dociera go więcej niż u dorosłych. Na śniegu ekspozycja dodatkowo rośnie przez odblask. Dziecięce gogle lub okulary powinny mieć pełną ochronę UV i dobrze trzymać się na twarzy.
Czy osoby w soczewkach kontaktowych potrzebują zimą okularów przeciwsłonecznych?
Tak, bo nawet soczewki z filtrem UV nie zastępują okularów. AAO wyjaśnia, że osłaniają one tylko tę część oka, którą przykrywają, a powieki, spojówka i skóra wokół zostają odsłonięte. Okulary lub gogle chronią też przed mroźnym wiatrem, który AAO wymienia wśród czynników nasilających objawy ślepoty śnieżnej. Przy objawach podrażnienia soczewki trzeba od razu zdjąć.
Źródła
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza okulisty.
