

Dobre okulary przeciwsłoneczne blokują 100% promieniowania UV (oznaczenie UV400), nie zniekształcają obrazu i dobrze osłaniają oczy, także z boku. Rodzaje okularów przeciwsłonecznych różnią się dalej soczewkami: polaryzacyjnymi, lustrzanymi, gradientowymi, fotochromowymi lub korekcyjnymi, a także kolorem szkła i kształtem oprawki, które dobiera się do twarzy i zajęć.
Spis treści
- Od czego zacząć wybór okularów przeciwsłonecznych
- Rodzaje soczewek w okularach przeciwsłonecznych
- Materiał szkieł: tworzywo, poliwęglan czy szkło mineralne
- Kolor szkła a widzenie i kontrast
- Kształt i dopasowanie oprawki do twarzy
- Rodzaje okularów przeciwsłonecznych do różnych aktywności
- Najczęstsze pytania
Kolejność wyboru jest prosta: najpierw ochrona i jakość soczewek, potem funkcje dopasowane do aktywności, na końcu styl. Taki porządek pozwala wybrać okulary przeciwsłoneczne, które będą wygodne i bezpieczne dla oczu przez cały sezon.
Od czego zacząć wybór okularów przeciwsłonecznych
Pierwsze pytanie dotyczy ochrony UV. Amerykańska Akademia Okulistyki (AAO) zaleca szkła blokujące 99-100% promieniowania UV-A i UV-B; napis „UV400” lub „pochłanianie UV do 400 nm” oznacza to samo co 100% ochrony UV.
- pełna ochrona UV potwierdzona oznaczeniem na metce lub szkle,
- soczewki bez zniekształceń obrazu,
- duże szkła lub kształt wraparound, który osłania oczy z boku,
- oprawka, która nie uciska i nie zsuwa się z nosa.
Kolor i stopień przyciemnienia nic nie mówią o ochronie UV; według AAO liczy się wyłącznie oznaczenie na metce lub szkle. Szerzej o tym, przed czym chronią okulary przeciwsłoneczne, w osobnym poradniku.
Rodzaje soczewek w okularach przeciwsłonecznych
Większość różnic między rodzajami okularów przeciwsłonecznych wynika z soczewek. Tabela zestawia ich rodzaje na podstawie materiałów AAO.
| Rodzaj soczewki | Jak działa | Kiedy się sprawdza | Ograniczenia |
|---|---|---|---|
| polaryzacyjna | wycina odblaski od wody, jezdni i karoserii | jazda, wędkowanie, plaża, śnieg | sama nie chroni przed UV; utrudnia odczyt ekranów LCD |
| lustrzana | metaliczna warstwa ogranicza ilość światła | bardzo jasne miejsca | nie gwarantuje ochrony UV |
| gradientowa jednostronna | ciemniejsza u góry, jaśniejsza u dołu | jazda samochodem | słabsza na śniegu i na plaży |
| gradientowa dwustronna | ciemna u góry i u dołu | żeglarstwo, narty | nie do jazdy, bo przyciemnia deskę rozdzielczą |
| fotochromowa | ciemnieje w słońcu, jaśnieje w cieniu | zmiana miejsca z jasnego na ciemne | wolniej działa na mrozie i za szybą auta |
| korekcyjna | łączy filtr z korekcją wady | osoby noszące okulary | wymaga aktualnego badania |
Okulary polaryzacyjne
Okulary polaryzacyjne mają filtr, który przepuszcza światło biegnące wprost do oka, a zatrzymuje odbite od gładkich powierzchni. AAO podaje, że obraz bywa w nich nieco ciemniejszy, ale ostrzejszy, a osoby noszące polaryzację często mniej się męczą po godzinach w słońcu.
AAO odradza polaryzację do jazdy nocą, a przy odczycie ekranów LCD, np. w samochodzie czy przy bankomacie, takie szkła mogą przeszkadzać.
Okulary przeciwsłoneczne korekcyjne
Okulary przeciwsłoneczne korekcyjne można wykonać praktycznie z każdą receptą, także z soczewkami dwuogniskowymi i progresywnymi, jak podaje AAO. Przy mocnej wadzie stosuje się szkła wysokoindeksowe, które są cieńsze i lżejsze od zwykłych.
Podstawą jest aktualna korekcja, dlatego przed zamówieniem warto zrobić badanie wzroku. Osoby po 40. roku życia mogą zamówić przyciemniane okulary progresywne, by widzieć ostro i z daleka, i z bliska.
Materiał szkieł: tworzywo, poliwęglan czy szkło mineralne
Materiał szkieł decyduje o wadze, odporności na pęknięcia i podatności na rysy. AAO opisuje główne możliwości następująco.
- tworzywo sztuczne: najczęstsze w okularach bez korekcji, rzadziej pęka od uderzenia niż szkło,
- poliwęglan: bardzo wytrzymały, dlatego stosowany w sporcie; sam blokuje UV, ale łatwo się rysuje i potrzebuje powłoki utwardzającej,
- Trivex: lekki i odporny na pęknięcia, wykonywany także z korekcją,
- szkło mineralne: bardzo dokładna optyka, ale większa waga i ryzyko pęknięcia.
AAO zastrzega, że żadna soczewka nie jest w pełni nietłukąca. Do sportów z ryzykiem uderzenia piłką czy kamieniem wybiera się więc poliwęglan.
Kolor szkła a widzenie i kontrast
Kolor szkieł wpływa na kontrast i wygodę, ale nie na ochronę UV. AAO zaleca do codziennego noszenia średnie przyciemnienie, a do bardzo jasnych warunków szkła ciemniejsze.
- szare i bursztynowe nie muszą blokować więcej słońca niż inne kolory,
- brązowe i różowe podnoszą kontrast, co AAO wskazuje jako pomoc np. przy golfie,
- bursztynowe szkła odcinające światło niebieskie barwią otoczenie na żółto i są popularne wśród narciarzy, żeglarzy i myśliwych,
- lustrzanki ograniczają ilość światła, ale ochronę UV trzeba sprawdzić osobno.
Stopień przyciemnienia opisuje kategoria filtra od 0 do 4. Do prowadzenia samochodu nadają się kategorie 0-3, jak przypomina brytyjskie Kolegium Optometrystów, powołując się na normę ISO 12312-1.
Kształt i dopasowanie oprawki do twarzy
Kształt oprawki ma znaczenie nie tylko dla wyglądu. AAO podaje, że przy zwykłych oprawkach sporo promieniowania UV wpada do oka bokiem, dlatego duże szkła i modele wraparound chronią lepiej.
Oprawka powinna leżeć stabilnie, nie uciskać skroni ani nosa i nie dotykać rzęs. Proporcje do kształtu twarzy omawia poradnik, jak dobrać oprawki do kształtu twarzy; te same zasady dotyczą okularów korekcyjnych i oprawek do okularów przeciwsłonecznych.
Okulary przeciwsłoneczne męskie i damskie
Okulary przeciwsłoneczne męskie i damskie różnią się głównie rozmiarem i stylem oprawki. Dla oczu liczą się te same parametry: ochrona UV, jakość soczewek i to, jak oprawka osłania oczy przy danej szerokości twarzy, dlatego model warto przymierzyć, a nie wybierać tylko po etykiecie.
Rodzaje okularów przeciwsłonecznych do różnych aktywności
Poszczególne rodzaje okularów przeciwsłonecznych sprawdzają się w innych sytuacjach. AAO podpowiada, jakie cechy szkieł pasują do typowych zajęć.
- jazda samochodem: gradient jednostronny lub polaryzacja, filtr kategorii 0-3; zimą i jesienią przydają się dodatkowe wskazówki z poradnika o tym, dlaczego warto nosić okulary przeciwsłoneczne zimą,
- sport: poliwęglan odporny na uderzenia z powłoką przeciw zarysowaniom i kształt wraparound,
- woda i plaża: polaryzacja, która ogranicza odblaski od wody i piasku,
- góry i śnieg: ciemniejsze szkła, kształt wraparound albo gogle; zwykłe okulary nie wystarczą na rozległych polach śnieżnych,
- miasto na co dzień: średnie przyciemnienie i pełna ochrona UV.
Osoby noszące soczewki kontaktowe mogą wybierać spośród modeli bez korekcji. Wskazówki dla aktywnych zawiera poradnik o tym, jak dobrać soczewki kontaktowe do sportu.
W salonie optycznym Dobra Marka w Białymstoku (ul. Stołeczna 25) można wybrać okulary przeciwsłoneczne, także korekcyjne. Badanie u lekarza okulisty oraz wybór szkieł i oprawek odbywają się podczas jednej wizyty.
Ofertę okularów przeciwsłonecznych można obejrzeć na stronie salonu, a o szczegóły zapytać pod numerem 696 663 144.
Najczęstsze pytania
Czy okulary polaryzacyjne mają filtr UV?
Nie zawsze, bo polaryzacja i ochrona UV to dwie różne funkcje. AAO wyjaśnia, że polaryzacja ogranicza odblaski, ale sama nie chroni przed promieniowaniem UV. Wiele soczewek polaryzacyjnych ma dodatkowo filtr UV, dlatego na metce trzeba szukać oznaczenia UV400 lub 100% UV. Bez tej informacji nie wiadomo, czy okulary chronią oczy.
Jak sprawdzić, czy okulary przeciwsłoneczne nie zniekształcają obrazu?
Wystarczy prosty test opisany przez AAO: spojrzeć przez szkło na prostokątny wzór, np. płytki na podłodze, zasłaniając jedno oko. Okulary trzyma się w wygodnej odległości i powoli przesuwa na boki oraz w górę i w dół. Jeśli linie pozostają proste, soczewki są w porządku. Jeśli falują, zwłaszcza na środku szkła, lepiej wybrać inną parę.
Czy droższe okulary przeciwsłoneczne lepiej chronią oczy?
Nie, cena nie decyduje o ochronie oczu. AAO podkreśla, że tanie okulary z oznaczeniem 100% UV są lepszym wyborem niż drogie modele bez ochrony. Wyższa cena może wynikać z materiału, powłok, polaryzacji czy marki. Dla zdrowia oczu najważniejsze są pełna ochrona UV i soczewki bez zniekształceń.
Czy na okulary korekcyjne można zakładać nakładki przeciwsłoneczne?
Tak, nakładki magnetyczne lub zaczepiane na oprawkę to jedno z rozwiązań dla osób noszących okulary. AAO zauważa jednak, że łatwo je zgubić, a ich ciągła wymiana może kosztować tyle, co okulary przeciwsłoneczne z korekcją. Przy częstej jeździe za dnia lub długim przebywaniu na zewnątrz wygodniejsze bywają osobne okulary przeciwsłoneczne korekcyjne. Nakładka też powinna mieć pełną ochronę UV.
Czy okulary przeciwsłoneczne tracą z czasem ochronę UV?
Nie wiadomo tego na pewno, bo według AAO nie jest jasne, czy ochrona UV z czasem słabnie. Poziom ochrony można zmierzyć w salonie optycznym, który ma miernik UV. Porysowane lub zniszczone szkła warto wymienić niezależnie od wyniku, bo pogarszają jakość widzenia. Nowe okulary zawsze powinny mieć oznaczenie UV400 lub 100% UV.
Czy zwykłe okulary korekcyjne z filtrem UV wystarczą latem?
Pod względem ochrony UV mogą wystarczyć, bo według AAO powłoka UV na przezroczystych szkłach korekcyjnych działa tak samo jak w okularach przeciwsłonecznych. Okulary przeciwsłoneczne dodatkowo zmniejszają jasność, co daje większy komfort w słońcu. Duże i wyprofilowane modele zatrzymują też światło padające z boku, a polaryzacja ogranicza odblaski. Dlatego przy długim przebywaniu w słońcu wygodniejsze są okulary przeciwsłoneczne, także korekcyjne.
Źródła
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza okulisty.
