

Rodzaje soczewek kontaktowych wyróżnia się według trzech kryteriów: materiału (miękkie hydrożelowe i silikonowo-hydrożelowe albo twarde gazoprzepuszczalne, czyli RGP), czasu wymiany (od jednodniowych po roczne) oraz funkcji (sferyczne, toryczne, multifokalne i kolorowe). Większość osób nosi soczewki miękkie, a konkretny typ dobiera się po badaniu wzroku.
Spis treści
- Podział według materiału: soczewki miękkie i twarde
- Rodzaje soczewek kontaktowych według czasu wymiany
- Soczewki do noszenia w dzień i do noszenia ciągłego
- Soczewki sferyczne, toryczne i multifokalne
- Co bierze się pod uwagę przy wyborze soczewek
- Kiedy zdjąć soczewki i pilnie zgłosić się do lekarza
- Najczęstsze pytania
Według Amerykańskiej Akademii Okulistyki (AAO) soczewki kontaktowe korygują te same wady co okulary: krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm i prezbiopię. Leżą jednak bezpośrednio na filmie łzowym rogówki, dlatego są wyrobem medycznym, który trzeba dopasować do oka.
Podział według materiału: soczewki miękkie i twarde
Soczewki miękkie wykonuje się z elastycznych tworzyw, które przepuszczają tlen do rogówki. AAO podaje, że wybiera je większość użytkowników, bo zwykle są wygodniejsze i dostępne w wielu wariantach. Według amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) przyzwyczajenie do nich trwa kilka dni.
Wśród soczewek miękkich są dwie grupy materiałów: hydrożele i silikonowe hydrożele. Te drugie, jak podaje FDA, dostarczają do oka więcej tlenu. Wytyczne AAO dla lekarzy zaznaczają, że w badaniach żaden materiał nie okazał się wyraźnie wygodniejszy.
Silikonowy hydrożel warto więc rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy rogówce grozi niedotlenienie. Decyzję podejmuje lekarz po badaniu oka i ocenie, jak soczewka układa się i porusza na rogówce.
Najczęściej spotykane soczewki twarde to soczewki gazoprzepuszczalne (RGP). Trzymają kształt, a mimo to przepuszczają tlen. AAO wskazuje, że przy nierównej krzywiźnie rogówki dają ostrzejsze widzenie niż miękkie, dlatego sprawdzają się zwłaszcza w kilku sytuacjach.
- średni i duży astygmatyzm,
- stożek rogówki,
- alergie i skłonność do szybkiego odkładania się białek na soczewkach.
Twarde soczewki wymagają dłuższej adaptacji, według FDA zwykle kilku tygodni. Są za to trwałe i odporne na osady: wytyczne AAO podają, że jedna para służy zwykle 18-24 miesiące.
Soczewki hybrydowe i twardówkowe
AAO opisuje też dwa rozwiązania specjalistyczne. Soczewka hybrydowa ma twarde centrum i miękki brzeg. Soczewka twardówkowa jest duża i opiera się na białej części oka, dlatego pomaga przy nieregularnej rogówce, np. po urazie, operacji lub przy stożku rogówki.
Rodzaje soczewek kontaktowych według czasu wymiany
Drugi podział dotyczy tego, jak długo służy jedna para. Wytyczne AAO podają, że okres wymiany wynosi od jednego dnia w soczewkach jednodniowych do 1-2 lat w części soczewek twardych. Harmonogram ustala lekarz, a w soczewkach jednorazowych obowiązują zalecenia producenta.
| Rodzaj | Jak długo służy para | Pielęgnacja | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Jednodniowe | 1 dzień | brak, rano nowa para | nie zakłada się ich ponownie |
| Dwutygodniowe | do 14 dni | czyszczenie, płukanie, świeży płyn po każdym zdjęciu | pojemnik wymieniany co najmniej co 3 miesiące |
| Miesięczne | do miesiąca | jak przy dwutygodniowych | bez dolewania płynu do starego |
| Roczne (tradycyjne) | zwykle około roku | jak przy miesięcznych | wcześniejsza wymiana przy osadach lub uszkodzeniu |
Soczewki jednodniowe zakłada się rano i wyrzuca wieczorem, więc odpada płyn i pojemnik. Wytyczne AAO uznają je za najbezpieczniejszą formę noszenia soczewek miękkich, a część okulistów zaleca je osobom, które zakładają soczewki tylko od czasu do czasu.
Soczewki dwutygodniowe i soczewki miesięczne po każdym zdjęciu trzeba przetrzeć palcem, przepłukać płynem i włożyć do czystego pojemnika ze świeżym roztworem. AAO i amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) przestrzegają przed wodą z kranu i śliną.
Soczewki roczne należą do soczewek tradycyjnych: według wytycznych AAO klasyczne soczewki miękkie do noszenia w ciągu dnia wymienia się co najmniej raz w roku. Soczewkę z osadami lub uszkodzeniem wymienia się wcześniej, niezależnie od terminu.
Soczewki do noszenia w dzień i do noszenia ciągłego
Soczewki dzienne zdejmuje się przed snem. Istnieją też soczewki do noszenia ciągłego, które według FDA można nosić od jednej do sześciu nocy albo do 30 dni. AAO zaznacza jednak, że lekarze zalecają je rzadziej, bo zwiększają ryzyko poważnego zakażenia oka.
CDC podaje, że spanie w soczewkach zwiększa ryzyko zakażenia 6-8 razy, a wytyczne AAO podkreślają, że dotyczy to każdego rodzaju soczewek. Niezależnie od typu obowiązuje kilka wspólnych zasad.
- spanie w soczewkach tylko wtedy, gdy wyraźnie zalecił to lekarz,
- zdejmowanie soczewek przed prysznicem, basenem, jacuzzi i sauną,
- żadnej wody z kranu, wody butelkowanej ani śliny do płukania i zwilżania,
- świeży płyn w pojemniku za każdym razem,
- wizyty kontrolne w terminach ustalonych przez lekarza.
Soczewki sferyczne, toryczne i multifokalne
Trzeci podział rodzajów soczewek kontaktowych mówi o tym, co soczewka koryguje. Ten sam materiał i ten sam okres wymiany mogą występować w kilku konstrukcjach optycznych.
- sferyczne: korygują krótkowzroczność i nadwzroczność; wytyczne AAO wymieniają tu soczewki hydrożelowe, silikonowo-hydrożelowe i RGP,
- toryczne: przeznaczone dla osób z astygmatyzmem; AAO podaje, że korygują go nieco słabiej niż soczewki twarde i często są droższe od innych soczewek miękkich,
- multifokalne i dwuogniskowe: dla osób z prezbiopią, czyli po około 40. roku życia, gdy trudniej widzieć z bliska; alternatywą jest monowizja, w której jedno oko widzi do dali, a drugie do bliży,
- kolorowe: soczewki korekcyjne z barwnikiem, dostępne także w wersji torycznej; AAO również soczewki ozdobne bez mocy traktuje jak wyrób medyczny wymagający dopasowania,
- ortokeratologiczne: specjalne soczewki RGP zakładane na noc, które według FDA czasowo zmieniają kształt rogówki; efekt mija po przerwaniu noszenia.
Przy astygmatyzmie i prezbiopii wybór bywa trudniejszy. To, które wady da się wygodnie skorygować soczewkami, a kiedy lepiej sprawdzą się okulary, wyjaśnia tekst o tym, czy soczewki są na każdą wadę wzroku.
Co bierze się pod uwagę przy wyborze soczewek
O rodzaju soczewek decyduje lekarz po badaniu, ale kilka spraw dobrze przemyśleć przed wizytą. Od odpowiedzi zależy, które rodzaje soczewek kontaktowych wchodzą w grę.
- jak często soczewki będą noszone: codziennie czy tylko na sport i wyjścia,
- jaka jest wada i czy obejmuje astygmatyzm albo trudności z czytaniem,
- czy oczy bywają suche, podrażnione lub uczulone,
- czy jest czas i miejsce na codzienną pielęgnację,
- czy praca odbywa się w kurzu, w oparach chemicznych albo przy ekranie.
Część osób łączy soczewki z okularami, np. soczewki na trening, a okulary wieczorem. Plusy i minusy obu rozwiązań zestawia wpis soczewki czy okulary, a przy aktywności fizycznej przydają się wskazówki, jak dobrać soczewki kontaktowe do sportu.
Kiedy zdjąć soczewki i pilnie zgłosić się do lekarza
Według AAO soczewkę trzeba od razu zdjąć i skontaktować się z okulistą, gdy pojawi się którykolwiek z tych objawów.
- oko jest bardzo czerwone lub boli,
- oko łzawi albo pojawia się wydzielina,
- światło razi bardziej niż zwykle,
- widzenie staje się nieostre,
- w kolorowej części oka widać białą lub żółtą plamkę, na co zwraca uwagę Moorfields Eye Hospital.
Zdjętą soczewkę warto zachować w pojemniku, bo według FDA lekarz może chcieć ją obejrzeć. Do czasu wizyty nie zakłada się kolejnej pary.
Soczewki kontaktowe w Białymstoku można dobrać w salonie optycznym Dobra Marka przy ul. Stołecznej 25 (wejście od ul. Wyszyńskiego). Najpierw lekarz okulista bada wzrok w gabinecie na miejscu, potem odbywa się dobór soczewek kontaktowych i nauka ich zakładania.
W ofercie są soczewki jednodniowe, dwutygodniowe, miesięczne i roczne. Wizytę można umówić od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00-18:00 pod numerem 696 663 144 lub (85) 744 44 19.
Najczęstsze pytania
Od czego zależy cena soczewek kontaktowych?
Cena soczewek zależy przede wszystkim od ich rodzaju, materiału i okresu wymiany, dlatego nie ma jednej stawki dla wszystkich. Przy soczewkach jednodniowych płaci się za nową parę na każdy dzień noszenia, a przy dwutygodniowych, miesięcznych i rocznych dochodzi koszt płynu i pojemników. AAO podaje, że soczewki toryczne często kosztują więcej niż inne soczewki miękkie. Przy zakupie w salonie Dobra Marka sprawdzamy możliwość refundacji NFZ.
Czy kolorowe soczewki bez korekcji są bezpieczne?
Kolorowe soczewki bez mocy można nosić bezpiecznie tylko po dopasowaniu do oka i przy takiej samej higienie jak soczewki korekcyjne. AAO przypomina, że to nadal wyrób medyczny, a soczewki kupione bez badania mogą powodować otarcia i owrzodzenia rogówki oraz zakażenia grożące utratą wzroku. FDA dodaje, że ryzyko rośnie przy zakupie przez internet. Takich soczewek nie wolno też pożyczać innym osobom.
Jak często wymieniać pojemnik na soczewki?
AAO zaleca wymianę pojemnika co najmniej co 3 miesiące albo od razu, gdy pęknie lub się uszkodzi. Po każdym użyciu pojemnik płucze się płynem do soczewek, nie wodą z kranu, i zostawia otwarty do wyschnięcia. Płyn w pojemniku za każdym razem musi być świeży, bez dolewania do starego. Te zasady nie dotyczą soczewek jednodniowych, które po zdjęciu się wyrzuca.
Czy soczewki długo leżące w pojemniku nadają się do założenia?
Soczewek przechowywanych 30 dni lub dłużej nie wolno zakładać bez ponownej dezynfekcji, jak podaje AAO. Przy krótszym przechowywaniu warto sprawdzić w instrukcji płynu, czy przed założeniem potrzebna jest ponowna dezynfekcja. Soczewka z osadem, zarysowaniem lub pęknięciem nadaje się tylko do wyrzucenia. Liczy się też termin wymiany: soczewki używa się tylko przez okres zalecony przez lekarza i producenta.
Czy trzeba mieć okulary, jeśli nosi się soczewki?
Tak, wytyczne AAO zalecają, by osoby korygujące wzrok głównie soczewkami miały też aktualne okulary. Pozwala to robić przerwy i nie przeciążać oczu zbyt długim noszeniem soczewek. Okulary przydają się wieczorem, przy podrażnieniu oka i w czasie infekcji, gdy soczewki trzeba zdjąć. Po każdym badaniu warto aktualizować obie korekcje, a nie tylko soczewki.
Czy recepta na okulary wystarczy do zakupu soczewek?
Nie, recepta na soczewki zawiera więcej danych niż recepta na okulary. AAO wymienia w niej moc soczewki, korekcję astygmatyzmu, krzywiznę bazową i średnicę, czyli parametry dopasowania soczewki do oka. Według wytycznych AAO parametry ustala się podczas doboru, oceniając, jak soczewka układa się i porusza na oku. Dlatego przy pierwszych soczewkach potrzebne jest badanie i przymiarka, a nie tylko przepisanie wyniku z recepty okularowej.
Źródła
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza okulisty.
